● برای تغییر عادات مطالعه مراحل زیر را باید در نظر گرفت:

▪ آگاهی درباره موضوع

۱) علاقه
۲) ارزیابی ارزیابی اطلاعات بدست آمده با در نظر گرفتن موقعیتهای موجود
۳) آزمایش یا بكاربستن فكر
۴) مطابقت خود با فكر تازه و اختیار و قبول آن
● انواع روشهای مطالعه

▪ روش پس‌ختام

این روش یكی از مهمترین و معروفترین روشهای بهسازی حافظه است. نام این روش همانند نام انگلیسی آن متشكل از حروف اول شش مرحله آن است.

▪ مراحل پیش خوانی

در این مرحله كتاب یا مطلب بصورت یك مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه شود. از جمله موارد این مرحله خواندن عنوان فصلها، خواندن سطحی فصل، توجه به تصاویر، بخشهای اصلی و فرعی و خلاصه فصلها می‌باشد. هدف در این مرحله یافتن یك دید كلی نسبت به كتاب و ارتباط دادن بخشهای مختلف كتاب با یكدیگر می‌باشد.

▪ مرحله سوال كردن

پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نكات اصلی، به طرح سوال در مورد آنها بپردازید. این كار باعث افزایش دقت و تمركز فكر و سرعت و سهولت یادگیری می‌گردد.

▪ مرحله خواندن

در این مرحله به خواندن دقیق و كامل مطالب كتاب پرداخته، كه هدف فهمیدن كلیات و جزئیات مطالب و نیز پاسخگوی به سؤالات مرحله قبل می‌باشد. در مرحله خواندن برای فهم بهتر مطالب می‌توان از كارهایی مثل یادداشت برداری، علامت گذاری و خلاصه نویسی بهره جست.‏

▪ مرحله تفكر

در این مرحله هنگام خواندن، ساختن سوالها، و ایجاد ارتباط بین دانسته‌های خود، درباره مطلب فكر كنید. در این موردنیز مهمترین اصل همان بسط معنایی است. بسط معنایی ممكن است در مراحل پنجم و ششم نیز یعنی در مراحل از حفظ گفتنی و مرور كردن نقشی داشته باشد.

▪ مرحله از حفظ گفتنی

در این مرحله باید بدون مراجعه به كتاب به یادگیری مطالب خوانده شده پرداخته شود و بار دیگر به سوالاتی كه خود فرد طرح كرده بود پاسخ دهد. در اینجا باید مطالب آموخته شده را در قالب كلمات برای خود كرده، در غیراینصورت لازم است كه مجدداً به خواندمطالبی كه آموخته نشده پرداخته شود. مرحله از حفظ گفتنی در پایان هر بخش انجام می‌گیرد و وقتی بخشهای یك فصل به اتمام رسید به مرحله بعد، یعنی مرور كردن یا آزمون وارد می‌شویم.

▪ مرحله مرور كردن

این مرحله، كه مرحله آزمون نیز می‌باشد، در پایان هر فصل انجام می‌گیرد. دراینجا به مرور موضوعات اصلی و نكات مهم و نیز ارتباط مفاهیم مختلف به یكدیگر پرداخته و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشكال به متن اصلی یا مرجع مراجعه شود. یكی از راههای كمك به این مرحله پاسخگوئی به سئوالات و تمرینات پایان فصل است: اجرای این مرحله می‌تواند مقداری از اضطراب امتحان را كاهش دهد.‏

▪ روش دقیق خوانی

هدف از این مرحله این است كه مطالب كامل و دقیق درك شده و بصورتی سازمان یافته و منظم در حافظه نگهداری شود. برخی از فنون موجود كه می‌تواند به روش دقیق خوانی كمك كند عبارتند از:

▪ تكنیك‌خلاصه برداری

به نوشتن عبارت، مفاهیم و موضوعات كلیدی متن پرداخته، بطوری كه در مرور مطالب با نگاه كردن و خواندن خلاصه‌ها، همه مطالب خوانده شده را یادآوری كند. یك روش بسیار مطلوب این است كه از خلاصه‌ها نیز دوباره خلاصه‌برداری شود.

▪ تكنیك سازماندهی مطالب

این تكنیك باعث افزایش درك و سرعت یادگیری و سهولت در بازیابی مطالب آموخته شده می‌شود. برای سازماندهی مطالب استخراج سه بخش از متن اصلی مورد مطالعه لازم است كه عبارتند از :
۱) موضوع اصلی : موضوعی كه تمامی مطالب را در بر می‌گیرد و بقیه مطالب حول و حوش آن می‌چرخد.
۲) نكته‌های اصلی : خطوط و اندیشه‌های اصلی ومهم هستند كه در مجموع موضوع اصلی را می‌سازند و از صراحت بیشتری برخوردار است.
۳) نكات جزئی : اطلاعات جزئی‌تر هستند كه بصورت مثالها، نمونه‌ها، عكس‌ و تصویر اطلاعات واقعی مطرح می‌گردند.

▪ تكنیك علامت‌گذاری در متن

در این تكنیك علامتهایی را بر روی متن اصلی انجام داده، از قبیل علامت‌گذاری به شكلهای مختلف در متن، خط كشیدن زیر عبارات مهم، حاشیه‌نویسی و ...، این موارد بسته به سلیقه‌های افراد متفاوت می‌باشد. اما نكته مهمی كه در هر نوع علامت‌گذاری حائز اهمیت است این است كه، بهتر است همانند تكنیك سازمان‌دهی، مطالب را در سه دسته مجزا موضوع اصلی، نكته اصلی، موارد جزئی قرار داده و آنها را با علامتهای مختلف نشان دهید. در كنار روش مطالعه عوامل محیطی نیز در میزان یادگیری تأثیر دارد. یك محیط مناسب باعث توجه و تمركز بهتر و بیشتری می‌شود.‏

▪ حذف عوامل مزاحم فكری

مواردی هست كه بخش عظیمی از وقت و فعالیت ذهنی را موضوعاتی به خود مشغول می‌دارند كه هیچ رابطه با موضوع ندارند، موضوعاتی مانند : رفتار معلمان و استادان، افزایش شهریه و نوع رفت و آمد و ... برخی از موضوعاتی هستند كه موقع مطالعه اگر به آنها فكر شود از كارایی مطالعه می‌كاهد. برخی حتی خیال پردازیهایشان را موقع مطالعه انجام می‌دهند؛ كه به شدت فكر را آشفته كرده و تمركز را از بین می‌برد. توصیه كلی این است كه اگر ذهن خود را از افكار مختلف پاك كنید تا بر روی موضوع مورد مطالعه تمركز كنید، مطالعه را كنار بگذارید و زمانی مطالعه را شروع كنید كه سرحال، علاقمند و متمركز هستید.

▪ فراهم كردن محیط مناسب

محل و مكانی كه مطالعه در آنجا انجام می‌شود باید مناسب باشد. منظور از محل مناسب مكانی است كه آرام، ساكت و دور از عوامل مزاحم محیطی باشد، این باعث تمركز بهتر روی موضوع مطالعه می‌شود. بعضی افراد محل و زمانی را برای مطالعه انتخاب می‌كنند كه بسیار شلوغ و پر سر و صدا است و بعضی از افراد رختخواب را برای مطالعه انتخاب می‌كنند و توقع یادگیری سطح مطلوب را دارند، ولی از این حقیقت غافلند كه این محلها بدترین محل برای مطالعه است.