تبریک

میلادحضرت زینب وروز پرستار برشما مبارک .

احترام به بزرگترها

عمت وجود بابركت آنان، اغلب تا هستند، ناشناخته است. وقتى‏به جايگاه حساس و مهم و نقش كارگشاى آنان پى مى‏برند كه از دست‏بدهند. چه بسيار اختلافها و قهرها و نزاعهاى خانوادگى كه پس ازدرگذشت «بزرگ خاندان‏» چهره نشان مى‏دهد و چه بسيار رابطه‏ها ورفت و آمدها كه قطع مى‏شود، يا به سردى مى‏گرايد، و علت آن فقط ازدنيا رفتن محورى است كه مايه دلگرمى، اميد، انس و معاشرت فاميل‏است.

رسول خدا(ص) فرمود: «البركة مع اكابركم‏»; (1) .

بركت و خير ماندگار، همراه بزرگترهاى شماست.

در سخن ديگر فرمود: «الشيخ فى اهله كالنبى فى امته‏»; (2) .

پيرمرد در ميان خانواده‏اش، همچون يك «پيامبر» در ميان امتش‏است.

اين اشاره به همان نقش محورى، فروغ‏بخشى، صفاآورى، هدايت‏و ارشاد، تجمع و الفت است كه در وجود آنان نهفته است. پس اگربزرگترها در فاميل و خانواده، چراغ روشنى‏بخش و محور وحدت وهمدلى و عامل انس و ارتباط و رفت و آمدهاى خانوادگى‏اند، بايد اين‏جايگاه، محفوظ بماند و مورد حراست و تقويت قرار گيرد.

ادامه نوشته

مهارتهای چهارگانه ارتباطات کلامی از دیدگاه قرآن

یكي از مواهب بزرگ خداي سبحان بر آدمي استعداد سخن گفتن است. چه آن كه آدمي با سخن گفتن آنچه را كه در درون خويش دارد آشكار مي‌كند و مقصود خويش را با سخن گفتن بيان مي‌كند. قرآن كريم به اين ويژگي انسان تكيه نموده و فرموده است:

"الرَّحْمَنُ * عَلَّمَ الْقُرْآنَ * خَلَقَ الإنْسَانَ * عَلَّمَهُ الْبَيَانَ".1

ادامه نوشته

سال نو بر دانش آموزان مبارک

درس بیست و یکم

پادشاهی پسری را به ادیبی داد و گفت : " این فرزند توست ، تربیتش کن ، که یکی از فرزندان خویش " . ادیب خدمت کرد و متقبّل شد . سالی چند بر او سعی کرد  . و به جایی نرسید . پسران ادیب در فضل و بلاغت منتهی شدند . ملک دانشمند را مؤاخذه کرد و درشتی ، که وعده خلاف کردی و وفا بجا نیاوردی . گفت : " بر رأی خداوند روی زمین پوشیده نماند ، که تربیت یکسان است و طبایع مختلف " .

کلمه ها و ترکیب های تازه درس

ادیب = دانشمند  *  متقبل شد = قبول کرد  *  فضل = خوبی  *  بلاغت = روان بودن  *

منتهی = به درجه ی بالا رسیدند  *  ملک = پادشاه *  مواخذه = سرزنش * درشتی = تندی  * وعده ی خلاف =  قول اشتباه * پوشیده نماند = پنهان نیست * طبایع = هوش و طبع * وفا بجا نیاوردی = کاری که گفتی انجام ندادی *

------------------------------------------------------------------------------* گوش کن و بگو (صفحه 161)

1-پادشاه به ادیب چه گفت ؟

 2- آیا پسران ادیب نزد پدرشان بخوبی علم می آموختند ؟

 3-ادیب در جواب پادشاه چه گفت ؟

 4- درباره ی سعدی وآثار او تحقیق کن .

 

* درست ، نادرست

1-           ادیب خدمت به پسر پادشاه را قبول نکرد .

2 - پادشاه با مهربانی با ادیب برخورد کرد.

 3-پادشاه پسرش را برای تربیت کردن به پیش ادیب برد .

-----------------------------------------------------------------------------------------------

* واژه آموزی :

داستان کوتاه پسر پادشاه و ادیب از باب هفتم در تاثیر تربیت است ، که شیخ عبداله سعدی آن را در کتاب گلستان خود نوشته است ، و ما از خواندن این حکایت لذت می بریم .

------------------------------------------------------------------------------

* نکته :

در نامه نویسی به موارد زیر توجه می کنیم :

 الف) نوشتن نامه : 1-درج تاریخ در سمت چپ بالای نامه .2- به نام خدا .3- اسم کسی که به او نامه می نویسیم .4- جمله سلام و احوال پرسی .5-متن نامه .6- کلمه خداحافظی مثل دوستدار تو .

ب) پاکت نامه : 1- نوشتن نشانی روی پاکت .2- چسباندن تمبر.

------------------------------------------------------------------------------* ببین و بگو :

1 با توجه به تصویر آرامگاه یک جمله مناسب بنویس .

 

2- با توجه به نام دوکتاب رو به رو ، دو جمله مناسب بنویس.

 

 

 

 

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------

* بگرد و پیدا کن ( صفحه 162 )  :

1-رفتار پادشاه با دانشمند چگونه بود ؟

 2-کلمه هایی که همزه دارند را بنویس .

 3- سه کلمه جمع از داخل درس پیدا کن و بنویس .

------------------------------------------------------------------------------

* به دوستانت بگو :

 1- از این درس چه نتیجه ای گرفتی ، دردو خط بنویس.

2 - این درس از کدام باب و در باره ی چه موضوعی ، از کتاب گلستان است ؟

3- درباره ی فردوسی (شاعر ) هر چه می دانی بنویس .

------------------------------------------------------------------------------*نمایش :

متن درس را به صورت نمایش درکلاس اجراکنید.

* کتاب خوانی :

1- نام آخرین کتاب داستان را که خواندی بنویس

2 - نام قهرمانان داستان را بنویس .

3- نام نویسنده و تاریخ انتشار آن را بنویس .

درس هفدهم-درس آزاد

زرین شهر ، شهر زندگی من

زرین شهر (ریز^* سابق) مرکز شهرستانِ لنجانِ ^* استانِ اصفهان است .

زرین شهر در 35 کیلومتری سمت جنوب غربی شهر اصفهان واقع است و از آب و هوای خشک برخوردار است .

اماکن^* تاریخی زرین شهر عبارتند از مسجد جامع و مسجد صباحی و قلعه بزی^* .

رودخانه ی زاینده رود از کنار زرین شهر عبور می کند . آبشار شاه لولاک در نزدیکی آن است .

پارک ساحلی زرین شهر در حاشیه زاینده رود از مکان های دیدنی آن است .

آب و هوای زرین شهر ، به دلیل مجاور^* تش  با کارخانه هایی مثل ذوب آهن و صنایع دفاع آلوده شده است .

از جمله محصولات مهم ، برنج لنجان است که به صورت سنّتی کشت می شود . از مناطق^* مهم کشت برنج می توان به سده لنجان ، زاینده رود و قُرق آقا اشاره کرد .

از شهرستان های مهم تابع زرین شهر می توان  باغبهادران ، چمگردان ، ورنامخواست ، فولادشهر و سده لنجان را نام برد .

زرین شهری ها مردمی مسلمان ، پر تلاش و با ایمان هستند .

چو ایران نباشد تن من مباد                        بدین بوم و بر^* زنده یک تن مباد

در ایران ز لنجان ما یاد باد                                تهی مرز و بومش ز بیداد باد

ادامه نوشته

مشکلات املایی دانش آموزان و روش های شناسایی آن ها

   

   

عده ی زیادی از دانش آموزان در نظام آموزشی ما دچار اختلالات یادگیری هستند، طبق گزارش های رسمی آموزش و پرورش4 تا 12 درصد از دانش آموزان...

عده ی زیادی از دانش آموزان در نظام آموزشی ما دچار اختلالات یادگیری هستند، طبق گزارش های رسمی آموزش و پرورش4 تا 12 درصد از دانش آموزان در هر سال اختلال یادگیری دارند.

بی تردید تعداد واقعی بیش از این خواهد بود. برای مقابله با این معضلات آموزشی هریک از معلمان روش های خاصی را اتخاذ می کنند، برخی از این روش ها به علت علمی نبودن سبب سرخوردگی تحصیلی دانش آموزان می گردد.

● عمده ترین مشکل املایی دانش آموزان:

الف) نارسانویسی:

1) نارسانویسی به وضعیتی اطلاق می شود که دانش آموزان قواعد نگارشی در هنگام نوشتن رعایت نمی کنند، تمام کلمه یا بخشی از حروف آن را نمی تواند هم اندازه و هم شکل طبق قواعد نگارشی بنویسد، همچنین نارسایی آموزش در مورد استثناها و قواعد نگارشی جزو این دسته از مشکلات است.

مثل نوشتن کلمه ی بندگی به صورت بنده گی یا نوشتن کلمه ی خواهر به صورت خاهر و... در این نوع اختلال دانش آموز کلمه را از نظر نقطه، دندانه، شکل درست حرف و... کاملاً درست می نویسد تنها مشکل این است که دانش آموز معیار درست نویسی کلمه و حروف آن را رعایت نمی کند.

2) دانش آموز مهارت هایی نظیر چرخش دست در نوشتن، گرفتن صحیح مداد را به خوبی یاد نگرفته است.

3) عدم حرکت مناسب انگشتان

4) ناهماهنگی چشم و حرکت دست

5) وضعیت قرار گرفتن نامناسب دفتر و مداد به هنگام نوشتن

6) نارسایی آموزش معلم در تمرین نوشتاری حروف

7) عدم هماهنگی حواس دیداری، شنیداری و حرکتی

8) خطا در ادراک دیداری حروف و کلمات

9) فاصله ی نامناسب چشم به هنگام نوشتن

10) عدم توانایی کنترل دست در هنگام نوشتن

11) عدم هماهنگی کلی بدن

12) تأخیر در تکلم فرد

13) پرتحرکی و بی قراری در هنگام نوشتن

14) میز و صندلی های نامناسب

ب) ضعف در حافظه ی دیداری:

عمده ترین مشکل املایی دانش آموزان ناتوانی در جایگزینی درست این حروف می باشد، علت عمده این نوع غلط های املایی ضعف حافظه ی دیداری است، یعنی دانش آموز در هنگام نوشتن املا قادر نیست تصویر درست کلمه را در ذهن خود یادآوری کند لذا در بازشناسی حروف همصدا دارای مشکل هستند.

● علل ضعف حافظه ی دیداری:

▪ نقص آموزش معلم

▪ عدم تمرین و تکرار حروف همصدا توسط دانش آموز

▪ دانش آموز قادر نیست تصویر کلمه را در ذهن خود تجسم کند(تجسم ذهنی کلمه)

▪ نشناختن حروف

▪ ناتوانی در ترکیب حروف

ج) ضعف در تمیز دیداری

در این نوع مشکل املایی، دانش آموز جزییات کلمه را رعایت نمی کند مثل از سه دندانه(س) یکی نمی نویسد، یا از نقطه ها کم و زیاد می کند به عنوان مثال کلمه ی آش، آس. همچنین ناتوانی در تمیز و تشخیص تفاوت یک چیز از دیگر چیزهاست نظیر عدم تشخیص حروفی که دارای تصویر فضایی مشابهی هستند مانند ج به جای چ، د به جای ذ، ک به جای گ و بالعکس. براساس تحقیقات انجام شده 25 درصد از مشکلات املایی دانش آموزان مربوط به ضعف در تمیز دیداری است.

برای رفع این مشکل می توان تمریناتی از قبیل مشابهت ها و تفاوت ها انجام داد.

د) حساسیت شنوایی

برخی از مشکلات املایی از ضعف شنوایی ناشی می شود در این نوع اختلال املایی دانش آموز به علت ضعف شنوایی برخی از صداها را نمی شنود یا اینکه آن را اشتباه می شنود.

پایین بودن حساسیت شنوایی عامل اصلی این اختلال است. نمونه ی این نوع اختلال:

ـ نوشتن مسواک به صورت مسباک

ـ نوشتن زنبور به صورت زمبور

علاوه بر اشتباه در نوشتن کلمات گاهی جا انداختن برخی از حروف و کلمات نیز از ضعف شنوایی است.

شیوه ی تلفظ معلم نقش اساسی دارد با تلفظ شمرده و رسا بودن صدای معلم عمده ی این مشکل حل خواهد شد.

ه) عدم دقت و توجه

برخی از مشکلات املایی نیز مربوط به بی دقتی دانش آموز در دندانه و نقطه، تشدید و جایگزینی نادرست آن ها و اشتباهاتی در سرکش، تشدید می باشد.

علل اشتباه نویسی در دندانه:

1) نا آشنایی با شکل کلی دندانه و حروف دندانه دار

2) نا آشنایی با نوشتن شکل دندانه در کلمه

3) اشتباه در شمارش دندانه های حروف دندانه دار مثل کلمه نیستند.

4) اشتباه در نوشتن شکل حروف دندانه دار در خط تحریری

5) نا آشنایی با قواعد خط تحریری به ویژه در اتصال حروف دندانه دار به برخی حروف معلمان پایه ی اول به ویژه در آموزش حروف دندانه دار، مراقب و نظارت کامل بر نحوه ی نوشتن دانش آموزان داشته باشند و با تمرین و تکرار به برخی تغییراتی که در شکل ظاهری دندانه ها و حروف در اتصال به حروف دیگر رخ می دهد آشنا شوند و مهارت یابند.

حروف ب، ن، ی نماد بزرگ دندانه هستند که در اتصال به هجا یا کلمه ی دیگر تغییر می یابند

کتاب...کتابدار، آب...آبی، توان...توانا، پهلوان...پهلوانان، موی...مویه، روی...رویه. دلایل اشتباه در نقطه گذاری حروف اشتباه در نقطه گذاری حروف در کلاس اول معمولاً بیشتر است و به صورت های زیر دیده می شود:

1) کم گذاشتن نقطه

2) نگذاشتن نقطه

3) زیاد گذاشتن نقطه

4) جا به جا گذاشتن نقطه

5) نامناسب گذاشتن نقطه

اشکالات مربوط به تشدید:

اشکالات مربوط به تشدید به صورت های زیر در دیکته ظاهر می شود:

1) جا انداختن یا ننوشتن تشدید

2) بی جا یا اضافه گذاشتن تشدید

3) جا به جا نوشتن تشدید

● راه کار عملی برای شناسایی و برنامه ریزی مشکلات املایی

یکی از مشکلاتی که دانش آموزان با آن مواجه می باشند ضعف املا است. اولین گام برای بر طرف کردن هر ضعفی شناخت آن می باشد. اگر معلم و مربی به موقع و دقیق مشکلات دانش آموز را تشخیص دهد می تواند سریع راه حل مناسب و منطقی را برای حل مشکل انتخاب و در جهت بهبود وضعیت آموزشی دانش آموزان اقدام نماید.

مدل املانویسی که در ذیل توضیح داده می شود تا اندازه ی زیادی به معلم کمک می کند تا به طور دقیق و سریع ضعف املایی دانش آموزان را تشخیص دهد و در جهت بهبود وضعیت دانش آموز اقدام کند.

● تعریف املا:

املا به معنی جانشین ساختن صحیح صورت نوشتاری کلمات حروف به جای صورت آوای آن هاست.

اهداف درس املا در دوره ی ابتدایی:

1) آموزش نوشتن کلماتی که مورد احتیاج دانش آموزان است.

2) ارزشیابی از آموخته های دانش آموزان

3) افزایش خزانه ی لغات دانش آموزان

4) آموزش شیوه ی نگارش حروف و کلمات

در یادگیری املا یک کلمه سه عامل موثر می باشد:

الف) شنیدن

ب) دیدن و تجسم ذهنی کلمه

ج) نوشتن کلمه

با توجه به این سه عامل زمانی دانش آموز کلمه را به درستی خواهد نوشت که آن کلمه را خوب بشنود و بتواند در ذهن خود آن را تجسم کند و در نهایت کلمه را بنویسد.

حرکتی در زیر توالی آن توضیح داده می شود:

الف) شنیدن کلمه، تشخیص دقیق کلمه، تدارک کلمه

ب) تشخیص کلمه، یادآوری و مجسم ساختن تصاویر و بازشناسی کلمه ی صحیح در ذهن

ج) نوشتن درست کلمه، نوشتن صحیح حروف سازنده ی کلمه ی بازنویسی کلمه و توالی مناسب آن ها

به طور خلاصه مدل نگارش کلمات در املا عبارت از ادراک کلمه، بازشناسی کلمه و بازنویسی کلمه هریک از این توالی در مدل، مربوط به یک یا چند فرآیند ذهنی است، ادراک کلمه مربوط به حافظه ی شنیداری و تمیز شنیداری است. بازشناسی کلمه مربوط به حافظه ی دیداری و توالی دیداری است. بازنویسی کلمه مربوط به حافظه حرکتی است.

با توجه به مطالب ارایه شده مدل آموزشی املا به شرح زیر ارایه ی معرفی می شود:

براساس مدل ارایه شده کلیه ی برنامه های آموزشی املا بایستی به سه رکن آن یعنی ادراک، بازشناسی و بازنویسی توجه کنند.

بررسی نقادانه برنامه ی درسی املا در دوره ی ابتدایی موید این نکته است که برنامه های درسی تنها بر بازنویسی محدود بوده و دو بعد دیگر چندان مورد توجه نیست لذا برنامه های درسی املا از وجه آموزشی به وجه آزمونی تبدیل شده است. برنامه ی درسی مبتنی بر این مدل که هر سه رکن را شامل شود، براساس الگویی معرفی می شود.

● الگوی برنامه درسی املا:

1) انتخاب متن املا و نوشتن آن روی تخته ی کلاس و خواندن آن توسط دانش آموزان

2) پاک کردن متن از تخته و قرایت آن توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان

3) تصحیح املا به صورت گروهی توسط خود دانش آموزان

4) استخراج فهرست خطاهای دیکته ای

5) تمرین، توضیح و آموزش بر مبنای عمده ترین غلط های املایی

توضیح اینکه غلط های املایی هر جلسه مبنای آموزشی برای جلسه ی بعدی املا قرار می گیرد.

مهم ترین محاسن این الگو عبارت از:

الف) توجه به بعد آموزشی املا، چون در مراحل پنجگانه ی بالا هدف آزمون نیست.

ب) انعطاف پذیری در متن املا

ج) توجه به سه رکن برنامه ی درسی املا از طریق دیدن متن و خواندن و بازشناسی و یادآوری و کاهش مشکلات و خطاهای دیکته ای دانش آموزان، به تدریج با اجرای کامل برنامه

د) کاهش اضطراب و ترس دانش آموزان از برنامه های درسی دیکته

ه) چون خطاهای دیکته ای توسط خود دانش آموزان با راهنمایی معلم استخراج می شوند، لذا دانش آموزان در رفع آن مصمم می شوند

چون الگو بر پایه ی آموزش املا طراحی شده است لذا توصیه می شود که از نمره دادن به دانش آموزان خودداری شود و ارزشیابی از کمی و عددی به کیفی تغییر یابد و این فرآیند تا زمانی ادامه یابد که غلط های املایی به حداقل برسد.

نمره دادن به املا براساس این الگو تنها در املای امتحانی پیشنهاد می شود.

نکته ی قابل توجه دیگر، کلاس بایستی از حالت سنتی خود به کارگاه آموزشی تبدیل شود و همه فراگیران در نقش یاد گیرنده و یاد دهنده باشند و تعامل های بین فردی گسترش یابد. برای قرایت متن املا با توجه به اینکه متن چندین بار خوانده شده و توضیحاتی توسط معلم برآن داده شده است، توصیه می شود هر بند از متن املا فقط دو بار تکرار شده و مدت زمان تقریر متن حداکثر 25 دقیقه باشد، حداکثر متن املا در هر جلسه براساس توان دانش آموزان و نوع متن از لحاظ دشواری کلمات و عبارات، متغیر می باشد.

ولی به جهت هماهنگی مقدار متن املا در پایه های مختلف بدین شرح پیشنهاد می شود:

برای کلاس اول ابتدایی در نیم سال اول 8 جمله حداکثر 35 کلمه و در نیم سال دوم 10 جمله حداکثر 40 کلمه، برای کلاس دوم ابتدایی حداکثر 10 سطر حدود 100 کلمه، برای کلاس سوم ابتدایی حداکثر 12 سطر حدود 120 کلمه، برای کلاس چهارم و پنجم ابتدایی حداکثر 15 سطر حدود 150 کلمه.

برای درک بهتر کلمات، گاهی نیاز است که کلمه برای دانش آموزان به همراه تصویر آموزش داده شود همچنین برای تجسم ذهنی یک کلمه بهتر است دانش آموزان آن را با انگشت خود در هوا بنویسند.

برای یادگیری بهتر می توان تمرینات فرعی دیگری همچون دنباله نویسی و کامل کردن کلمات ناقص نوشته شده، تعیین تعداد حروف کلمه، تعیین تعداد نقطه ها، دندانه ها و... انجام داد.

برای تصحیح املا در این الگو بایستی کلمات مشکل در تخته نوشته شود و سپس دانش آموزان با کنترل و نظارت معلم متن خود را با آن مطابقت کرده و غلط های خود را استخراج کنند. این مورد می تواند با عوض کردن دفاتر دیکته و یا تصحیح توسط یک عده ی خاص از دانش آموزان انجام شود. در پایان معلم به کمک دانش آموزان مهم ترین مشکلات دیکته ای آن جلسه را در تخته ی کلاس نوشته و به دانش آموزان در آن مورد آموزش می دهد. چنانچه وقت آن جلسه اجازه ندهد می توان آموزش را به جلسه ی بعدی موکول کرد.

 

جایگزینی معرفت به جای عادت

بدون ترديد همت بلند انسان ها نقش كليدي در رسيدن يك جامعه به قله هاي رفيع انساني و الهي دارد.
انسان با همت بلند يعني كسي كه عالي ترين و برترين چيزها را مي جويد و مي طلبد. نوشتار حاضر در مقام بررسي و تبيين مقوله همت بلند و كار و تلاش مضاعف از منظر عقل و نقل برآمده است كه اينك با هم آن را از نظر مي گذرانيم.
همت واژه اي عربي است كه داراي معاني چندي از جمله حزن و غم، اراده، دوستي و محبت به چيزي، تشويش و اضطراب، عزم و قصد به كار رفته است. اهتمام شخص به چيزي به معناي عنايت و توجه ويژه به امر آن مي باشد كه موجبات قلق و اضطراب و تشويش شخص را نيز فراهم مي آورد و همه فكر و ذهن وي را به خود مشغول مي دارد و هم و غم او را شكل مي بخشد.
هنگامي كه به عنوان صفت شخصي به كار مي رود و گفته مي شود كه فلاني انساني با همت است به معناي آن است كه عالي ترين و برترين چيزها را مي جويد و طلب مي كند. از اين روست كه وي را صاحب همت بلند نيز مي گويند كه در طلب معالي امور مي باشد. برخي آن را به عزم قوي و يا نخستين عزم تفسير كرده اند و برخي ديگر بر اين باورند كه همت چيزي است كه شخص چيزي را قصد كرده و تا انجام ندهد و به آن دست نيابد از پا نمي نشيند. بر اين اساس مهمات امور، چيزهايي است كه همه دغدغه فكري و عملي شخص را تشكيل مي دهد. (نگاهي كنيد به فرهنگ هاي عربي از جمله لسان العرب، المنجد و اقرب الموارد و مانند آن)
به نظر مي رسد كه هر اراده اي با هم و غمي همراه است كه از آن به انگيزه ياد مي شود و با همت است كه در خارج آن معنا و تصوير ذهني تحقق مي يابد و شكل محسوس و ملموس آن را نشان مي دهد. به سخن ديگر، هر تصوير ذهني كه انگيزه آدمي را برمي انگيزد هم و غمي است كه با كار و تلاش و همت و عزم قوي در خارج تحقق مي يابد و صورت واقعيت به خود مي گيرد. از اين روست كه گفته اند: الاراده تبدأ بالهم و تنتهي بالهمه . انسان داراي علو همت كسي است كه تا دست يابي به آن چه اراده كرده است دست از تلاش و كار برنمي دارد. بنابراين همت نهايت و منتهاي اراده انساني است و انسان به درجه عالي از ايمان جز از راه همت بلند نمي رسد.
علو همت و همت بلند
اما مراد از علو همت يا همان همت بلند چيست؟ به نظر مي رسد كه در اين تعبير آن چه بيشتر مورد توجه است، بعد كيفي هرچيزي است نه بعد و جهت كمي و مقداري آن. از اين رو به جاي تراكم همت از علو و بلندي آن سخن به ميان آمده است؛ هرچند كه همت مضاعف و متراكم مي تواند بلندا و علو همت را نيز برساند ولي بي شك علو همت نيازمند همت مضاعف و تلاش و كار بسيار است. همه پيامبران و اولياي الهي داراي همت هاي بلند بودند و در طلب و جست و جوي علم و جود و كرم و تقوا و اجراي عدالت الهي همت عالي از خود نشان دادند و خداوند برخي از ايشان را به صاحبان عزم و اولوالعزم ستوده است.
برخي از انديشمندان همت را همان انگيزه بر عمل و كار دانسته اند. چنان كه همت به بلند و پست توصيف مي شود. به اين معنا كه همت ها و انگيزه هاي عمل مي تواند پست و يا بلند باشد؛ زيرا برخي از مردم پست ترين چيزها را مقصد و مقصود خود قرار مي دهند و به امور پست و كم ارزش بسنده مي كنند ولي برخي ديگر داراي همت هاي بلند هستند و به عالي ترين امور و باارزش ترين چيزها توجه داشته و مي كوشند تا به آن دست يابند. اين گونه است كه همت هاي بلند به كمتر از تمام و كمال هرچيزي نمي انديشند و در امور معنوي جز متاله شدن و خدايي گشتن را مقصد و مقصود خود قرار نمي دهند. در نفس چنين اشخاصي جز خدايي شدن قرار نمي گيرد و جز به آن قانع نمي شوند و رضايت نمي دهند. از اين روست كه قرب الهي را مي جويند و آرامش و آسايش را در خشنودي و رضايت الهي مي طلبند و بهشت ذات را مقصد خويش قرار مي دهند و به امور پست و مقامات حتي معنوي شاد نمي شوند و دل خوش نمي دارند.
در برابر برخي از مردمان با آن كه روزگار زمينه رشد و بالندگي ايشان را فراهم آورده است ولي همت ايشان چون پست و فرومايه است، گرايش به بلندي نمي يابند و به همان پستي دل خوش مي دارند. از اين روست كه به همان پست ها و فرومايه هاي هرچيزي بسنده مي كنند و تلاشي براي دست يابي به امور مهم و با ارزش تر به خرج نمي دهند.
به هرحال، همت همان انگيزه هاي دروني و نفساني است كه عامل تحرك و حركت بشر مي شود و مي تواند همتي بلند و پست باشد و اين امر بستگي به شرايط اشخاص و جامعه فرق كرده و متمايز مي گردد.
قال أبو الطيب المتنبي رحمه الله تعالي:
علي قدر اهل العزم تأتي العزائم
و تأتي علي قدر الكرام المكارم
و تعظم في عين الصغير صغارها
و تصغر في عين العظيم العظائم
در ارزش و اهميت علو همت همين بس كه چنين اشخاصي نه تنها خود را بلند مي دارند و به مقاصد عالي و بلند خويش مي رسند بلكه تغييرات شگرفي را در جامعه و محيط پيراموني خويش نيز پديد مي آورند و ديگران را نيز تحت تأثير خويش قرار مي دهند و حتي تاريخ بشريت را متأثر از همت و رفتار و كارهاي خويش مي سازند.
راه هاي دست يابي به همت بلند
بي گمان رسيدن به هر هدفي راهي دارد كه مي بايست پيموده شود. راه دست يابي به همت بلند آن است كه انسان خود را چنان بسازد كه مطابق فلسفه آفرينش و اهداف آن باشد. بر اين اساس است كه مي توان اميدوار شد كه به انگيزه هاي پست دل نمي بندد و امور ناچيز و كم اهميت و بي ارزش يا كم ارزش او را شادان نمي سازد.
مجاهدت و تلاش در اين راهي كه خداوند تعريف كرده و قرار داده است مي تواند زمينه رشد و بالندگي فكري و روحي شخص را فراهم آورد. از اين رو خداوند در سوره عنكبوت به صراحت مي فرمايد: «الذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا.» پس هر كسي كه بلند همت مي جويد و علو همت مي طلبد مي بايست در مسير تعيين شده الهي حركت كند.
توكل به خدا در همه امور مي تواند اراده آدمي را قوي و استوار سازد؛ زيرا در برخي از مواردي كه دچار شكست مي شود نوميد نمي گردد و دست از كار و تلاش نمي شويد و اميدوارانه به توفيق الهي حركت خويش را ادامه مي دهد و تا دست يابي كامل به مقصد و مقصود از پا نمي نشيند، زيرا مي داند كه خداوند درجات ما را بلند مي دارد و همت ما را والا مي سازد.
نكته اي كه نبايد از آن غفلت ورزيد فقر ذاتي بشر است. اين توجه به فقر ذاتي موجب مي شود تا در اعتماد به نفس به بيراهه نرود و بر خود نبالد و از خداوند غافل نشود. آگاهي از قصور و كوتاهي همت و نياز آن به تطور و تكامل از سويي و نيز دانايي نسبت به حضور ربوبي و پروردگاري خداوند در هر كاري موجب مي شود تا هرگز براي اراده خود بيش از اندازه، ارزش قايل نشود و همواره بر زبان و دل و جانش «ان شاء الله» جاري باشد و بدان اعتراف كند.
اعتراف به قصور همت و باور به امكان رشد و تكامل آن دو عامل اساسي و مهم در مساله همت است؛ زيرا اين دو امر موجب مي شود تا ضمن ايجاد توكل به خداوند، تلاشي را درراستاي رضاي خداوند انجام دهد و زمينه را براي تطور و تكامل همت خويش فراهم آورد.
مطالعه زندگي وسيره اولياي الهي عاملي است تا آدمي را برانگيزد تا همت خويش را بلند سازد و از كوتاهي و قصور درهمت رهايي يابد. از اين روست كه بسياري از انديشمندان درحوزه تربيت و تعليم بر مطالعه سرگذشت مردمان موفق و بلند همت تاكيد مي ورزند.
هم چنين همراهي و مصاحبت با صاحبان همت بلند و اقتدا به سيره و رفتار ايشان مي تواند درايجاد همت بلند در انسان كمك شايان بكند. از اين روست كه در انتخاب دوست مي بايست به كساني تكيه كرد كه داراي همت بلند هستند و درزندگي خويش موفقيت را قرين مي باشند.
درزندگي امور بسياري است كه مي بايست به آن توجه يافت؛ بسياري از مردم از تحليل امور مهم از اهم عاجز و ناتوان هستند، همين ناتواني است كه آنان را از دست يابي به موفقيت هاي بزرگ باز مي دارد.
بنابراين لازم است تا در زندگي ميان امور تفاوت قايل شويم و براي آن ها ارزش هاي مساوي قرار ندهيم بلكه مراعات اولويات را داشته باشم و با اهم و مهم كردن آن ها توجه و اهتمام بيش تري به مسايل اهم داشته باشيم.
رقابت امري است كه مي تواند همت ها را بلند سازد و عالي گرداند. از اين روست كه خداوند در قرآن از تسارع و استباق دركارهاي خبر سخن به ميان مي آورد تا با ايجاد رقابت سالم، همت ها را بلند سازد.
رقابت سالم در دانش آموزان مي تواند درايجاد انگيزه و يا تقويت انگيزه و تعالي آن نقش مهم و اساسي را ايفا كند. همين مساله در امور زندگي معمولي و ميان ملت ها نيز اتفاق مي افتد.
انسان ها به طور طبيعي نيازمند سرمشق هستند؛ چنان كه آنان به طور طبيعي به چيزي كه عادت كرده اند به سادگي عمل مي كنند. براين اساس مي بايست الگوهايي را به ايشان نشان داد و آنان را تشويق و ترغيب كرد تا بدان رفتارهاي انسان هاي بلند همت را تقليد كنند و به آن عادت نمايند. به هرحال عادت در تحصيل كمالات و تشويق مردمان به معرفت و دانش مي تواند مهم ترين عامل در ايجاد انگيزه هاي بلند در مردم باشد.انسان مي بايست همواره به بالاتر از آن چيزي كه دارد گرايش داشته باشد و اين گونه عادت كند كه به آن چه دارد رضايت ندهد و بسنده نكند بلكه برتر از آن را بجويد و در راستاي دست يابي به آن تلاش كند.البته عدم رضايت به معناي ناشكري و ناسپاسي نيست. اگر هر كسي از مقامي كه در آن نشسته است جلوتر آيد، هرگز دست از كوشش وتلاش بر نمي دارد و سكون و تنبلي پيشه نمي كند. از آن جايي كه براي هركمالي، فراتري است تا تمام كمال نمي بايست دست از كوشش و تلاش برداشت و به كم آن بسنده نمود.
دوري و اجتناب از هرچيزي كه موجبات تباهي و سقوط آدمي مي شود از اموري است كه آدمي را به سوي همت بلند مي كشاند. بسياري از مردم توانمندي هاي خويش را صرف اموري مي كنند كه برايشان سودي ندارد بلكه موجبات زيان و ضرر ايشان مي شود. از اين جمله مسائل مي توان به اموري چون وقت گذراني به شكل ولگردي و وبگردي و مانند آن بي هدف مشروع و معقول اشاره كرد. رفيق بازي و سرگرمي هاي رايانه اي و فرو رفتن درماديات و تفريحات بيش از اندازه را مي توان از اين امور نامشروع و نامعقول برشمرد.
همت از منظر روايات
در روايات از ارزش و قدر همت بسيار سخن به ميان آمده است. از پيامبر(ص) نقل است كه فرموده است: «من هم بحسنه ، فلم يعملها، كتبها الله عنده حسنه كامله ؛ هر كسي به همت به انجام حسنه اي داشته باشد و آن را انجام ندهد خداوند برايش حسنه كامل مي نويسد.»
اميرمؤمنان حضرت علي(ع) در اين باره مي فرمايد: «قدر الرجل علي قدر همته؛ قدر و ارزش هر انساني به قدر همت اوست.» (نهج البلاغه، صبحي، حكمت شماره74)
و در جاي ديگر مي فرمايد: «شرف انسان به همت هاي عالي اوست نه به استخوان هاي پوسيده نياكان.» (غرر الحكم و دررالكلم، ص 78)
آن حضرت همچنين مي فرمايد: من شرف الهمه لزوم القناعه ؛ از شرافت همت، ملازم شدن شخص با قناعت است. (غررالحكم- 5349)
آن حضرت در جايي ديگر مي فرمايد: «من شرف الهمه بذل الاحسان»؛ بذل احسان نشانه بلندي همت است. (عبدالواحد، آمدي، تصنيف غررالحكم و درر الكلم، قم، دفتر تبليغات اسلامي، 8731، چاپ دوم، ص 283)
از نظر اميرمؤمنان علي(ع) علو همت و بلندي آن نتيجه طبيعي حلم عقلاني و خونسردي است. آن حضرت(ع) مي فرمايد: «والحلم و الاناه توامان ينتجها علو الهمه، حلم و خونسردي (در برابر حوادث تلخ) فرزندان دوقلويي هستند كه از آنها همت بلند متولد مي شود.»
همين ارزش و جايگاه همت در زندگي بشر است كه بسياري از شاعران پارسي گو براساس فرهنگ غني اسلام در اشعار خويش به مدح و ستايش همت پرداخته اند كه از آن جمله مي توان به اشعار زير اشاره كرد:
همت اگر سلسله جنبان شود
مور تواند كه سليمان شود
يا
اهل همت را ز ناهمواري گردون چه باك
سير انجم را چه غم كاندر زمين چون و چراست
يا
آن را كه عقل و همت و تدبير و رأي نيست
خوش گفت پرده دار كه كس در سراي نيست
فرد و يا جامعه اي اگر كاري را اراده كنند، مي توانند آن را انجام دهند. توفيق انجام كار، همان عزم و اراده انجام آن است.
حضرت امام صادق(ع) در اين زمينه مي فرمايند: «هرگز بدني از انجام آنچه كه اراده كرده و همت گماشته، ضعيف نخواهد شد.»(وسائل الشيعه، ج1، ص 83)
اميرمؤمنان علي(ع) مي فرمايد: «بهترين همت ها، بزرگ ترين آن هاست.» آري اين همت هاي بزرگ و اهداف والا هستند كه انسان ها را به تلاش هاي ارزشمند، مداوم، پي گير و خستگي ناپذير فرامي خوانند. (محمدحسن نبوي، مديريت اسلامي، ص 56 و 66)
همچنين امام حسين(ع) از پيامبر اعظم(ص) نقل مي فرمايند: «خدا كارهاي بلند و همت هاي والا را دوست دارد و از كارهاي سست و همت هاي فرومايه كراهت دارد.» (عبدالله جوادي آملي، اخلاق كارگزاران در حكومت اسلامي، ص 97، به نقل از: تاريخ يعقوبي، ج2، ص 642)

انواع بازخوردهای فرایندی ( کلاسی )

    بازخوردها فرایندی ( کلاسی ) را می توان به سه شیوه ارائه نمود که  عبارتند از  :

1-   بازخوردهای شفاهی

 2- بازخوردهای کتبی

  3- بازخوردهای شفاهی – کتبی

1 ) بازخورد فرایندی شفاهی :

     بازخورد فرایندی شفاهی ،عبارتند از آن دسته از بازخوردهایی که از طریق شکل صورت[1] ،لحن کلام ، زبان ایماء و اشاره  و کلام ، یعنی صحبت‌ها و جمله‌های توصیفی منظوم و منثور شفاهي با زبان فارسی ، بومی و فارسی – بومی اطلاعاتی را به دانش آموزان منتقل می نماید .

2  ) بازخورد فرایندی  کتبی:

      بازخورد فرایندی کتبی عبارتند از آن دسته از بازخوردهایی که در قالب نگارش جمـلات توصیفـی منظوم( اگر معلم ذوق شاعری دارد و می تواند جملات منظومی را بیافریند ) و منثور و ترسیـم نگاره ها بر روی آثار دانش‌آموزان درج می گردد . همکاران معلم باید بدانند که از این دسته از بازخورد ها  ، تنها زمانی استفاده می کنند که معلم به تاثیر  بیشتراین نوع از بازخورد باور دارد ؛ به ویژه هر تصویر عینی از پیشرفت تحصیلی دانش آموز که در پوشه کار قرار خواهد گرفت حتما باید بازخورد کتبی معلم بر روی آن درج شده باشد .

3 ) بازخورد فرایندی شفاهی – کتبی  :

     آنچه مهم است این است که معلم باید بازخوردهای خود را بر اساس یک چشم انداز روشن ، بدان معنا که به روشني مقصد یادگیری یادگیرندگان را ( اهداف یادگیری ) بشناسد و در نظر داشته باشد یعنی وبه واقع بداند دانش آموزان کجا قرار دارند و به کجا باید بروند  استوار سازد به گونه ای که هربازخورد معلم  بتواند دانش آموزان را در مسير درست اهداف و انتظارات آموزشی  راهنما  باشد . لذا معلم می تواند در صورت تشخیص خود و متناسب با دانش آموز مخاطب خود ،از ترکیبی از بازخورد شفاهی – کتبی کمک بگیرد .

چه وقتی ،از چه نوع بازخوردي استفاده كنيم :

بازخوردهای کتبی

معلم وقتی از بازخوردهای کتبی  استفاده می کند که :

·         وقتي كه لازم است اولياء در جريان عملكرد دانش آموز قرار گيرند .

·          دانش آموزي اشكال جدي و اساسي در يك فعاليت دارد و معلم تشخیص می دهد با نوشتن بازخورد کتبی  تکلیف  اولیا در کمک به دانش آموز روشن می شود 

·         وقتي كه  نمونه فعالیت دانش آموز،  در پوشه کار ، قرار داده می شود .

·         تلاش مهم یا برجسته ای انجام شده  و دانش آموز با مراجعه به آن  و مرور بازخورد معلم،  انگیزه ی تلاش و موفقیت  را در خود تقویت می نماید

بازخوردهای شفاهی :

    گرچه هر عملكرد دانش آموز حتي الامكان بايد همراه با بازخورد باشد اما الزاماً نبايد ازنوع بازخورد كتبي باشد . معلم در موارد زیر از بازخورد شفاهی استفاده می كند :

·         زماني كه اطلاع خود دانش آموز از عملكردخویش  ، مد نظر باشد .

·         زماني كه دانش آموزان توانايي خواندن نوشته ها را ندارند .

·         براي دانش آموزان پايه اول به ويژه در اوايل سال تحصیلی  .

·         در مواردي كه ضرورتي براي ارائه به والدين وجود ندارد .

·         در صورتي كه  ثبت بازخورد ، به تشخیص معلم ،اهميت بالايي در سازماندهي نتايج عملكرد دانش آموز ندارند .

·         زمانی که معلم عملکرد دانش آموز را مشاهده می کندو نیاز به بازخورد فوری و به هنگام را احساس می کند . 

در بیان و نگارش بازخوردهای فرایندی ( کلاسی ) کتبی یا شفاهی بیایید  تمرین کنیم و بگوییم! و  نگوییم !!
بگوييم	نگوييم
قشنگ نيست	زشت است
خوب ننوشته ای	بد نوشته ای
می توانی بهتر انجام بدهی	خیلی بد انجام دادی
با تجربه شده	شکست خورده
شاد و پر انرژي باشيد	خسته نباشيد
آسان نيست	دشوار است
دوست ندارم	متنفرم
مساله دارد	مشکل دارد
مي تواند	نمي تواند
بفرماييد	در خدمتم
طول مي کشد تا ياد بگيري	هيچ وقت ياد نمي گيري
خيلي پر تحرک است	خيلي شيطان است
مساله را خودم حل ميکنم	مساله به تو ربطي ندارد
آرام باش	داد نزن
خدا سلامتي بده	خدا بد نده

ویژگی های  بازخورد

      در ارزش یابی کلاسی صرف نظر از این که  بازخورد ، فرایندی است یا پایانی ، کتبی است یا شفاهی ،باید واجد  ویژگی های   زیر باشد :

v   صريح و روشن باشد . یعنی به وضوح مشخص نمايد كه دانش‌آموز بايد چه فعاليتي را انجام دهد تا انتظارات آموزشي را به خوبي محقق نمايد .

v   ساده و قابل فهم باشد.

v   ناظر بر پيشرفت های  دانش‌آموز باشد .

v   پيوسته و به هنگام باشد .

v   متناسب با تفاوت‌هاي عملكردي و دانش آموز محور  باشد

v   از واژه ها و جملات و عبارات مثبت ، روشن و معنا دار استفاده شود.

v   متناسب خصوصیات روان شناختی و سن دانش آموز باشد. 

فرايند بازخورد در ارزش يابي كيفي – توصيفي

فرايند بازخورد در ارزش يابي كيفي – توصيفي عبارت خواهد بود از :

 الف )   بازخورد معلم به دانش آموز

ب) بازخورد دانش آموز به خود

ب) بازخورد دانش آموز به دانش آموز

ج) بازخورد معلم به والدين 

ب) بازخورد پایانی

      منظور از بازخورد پایانی همان  گزارش پیشرفت تحصیلی (کارنامه‌ی توصیفی) با مقیاس رتبه‌ای است که نه  تنها  به توصیف وضعيت درسي ، بلکه  به ارائه تصویری از عملکرد تربیتی ( ابعاد عاطفي، جسماني و اجتماعي)  دانش آموز می پردازد که معلم با عنایت به وظیفه ی« پاسخ گویی» شغلی خود ، در دو یا سه نوبت از سال تحصیلی(بهمن ماه و  خرداد ماه   و شهریور ) و با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده در پوشه کار و فرم های ارزیابی ماهانه خود ( 9 فرم در سال ) ،جهت ارائه به ذي نفعان (والدين ، دانش‌آموز  و مديريت مدرسه ) تکمیل می نماید .

بررسی عوامل استرس زا در شب امتحان

در بسياري از موارد اولين استرس ها را افراد در دوران مدرسه تجربه مي كنند كه آثار منفي فراواني بر سلامت جسم و روان فرد تحميل مي كند. كاهش آثار آن مستلزم به كارگيري و راهكارهاي اساسي است تا از صدمات روحي و رواني به دانش آموزان جلوگيري كند.فصل خردادماه براي دانش آموزان ايراني فصل امتحانات پايان سال و اوج استرسهاي امتحان و نتيجه نمره است.

ادامه نوشته